تبلیغات
ایرانشهر - باز هم بوی محرم پیچیده در ایرانمان قسمت دوم
ایرانشهر
به نام خداوند کیهان و هور که چشم بد از خاک ایران بدور
نوشته شده در تاریخ جمعه 19 آذر 1389 توسط خسرو حسین بختیاری (سید حسین موسوی) | نظرات ()
با درود به دوستان اریایی ام
دوستان خوبم از همه شما به خطر تسلیت دادن این مصیبت ممنونم و من هم به تمام دوستان شیعه عرض تسلیت دارم و همینطور نهایت تشکر دارم از دوستان زرتشتی عزیزم که خالصانه ابراض همدردی کردند باشد که روزی جبران کنیم. درود بر تمام زرتشتیان ایران زمین.
دوستان من می خوام تو این مطلب بگم ما هر دینی که داشته باشیم اگه مسلمان باشیم یا زرتشتی اگه مسیحی باشیم یا یهودی باید به یه هدف فکر کنیم اون هم سربلندی ایران زمین هست و اگر می خواهیم به هدف مقدسمون برسیم باید با هم متحد باشیم اون چیزی که مارو متحد میکنه اینه که ما هر دینی که داشته باشیم مهم اینه که همه یکتا پرستیم و همه در راه شکوهمندی این مرز و بوم حرکت می کنیم وهمین برای متحد شدن ما کافیه. دوستان خوبم باید بسیار اگاه باشیم زیرا که دشمن می خواهد به وسیله این متفاوت بودن دین به ما ضربه بزنه و بین ما تفرقه بندازه و اینطور به ما پیروز بشه. دوستان ما از هر کیش و دینی که هستیم باید به هم و دین هم احترام بزاریم چون ما همه ایرانی هستیم و همه با هم برادر و خواهریم و دین های ما همه از طرف خدا و پیامبران خداست پس باید با هم متحد باشیم و به سوی هدف بزرگمون حرکت کنیم.
              تا شانه به شانه باشیم                     هرگز از هم نپاشیم

   از همه دوستان درخواست دارم تا اخر بخونن مربوط به تاریخ خودمون(ساسانیان) هم میشه
محرم           در             ایران
مباحث تاریخی و فرهنگی عاشورا
اصولاً ایرانیان از قدیم که اسلام را برگزیدند بیش از اقوام و ملت های دیگر به خاندان نبوت علاقه نشان دادند، البته برخی که متأسفانه در میان آنان افراد روشنفکر هم دیده می شود خواسته اند چنین ارادتی قلبی و ایمانی را به مسایل موهوم دیگر ربط دهند، آنان گفته اند چون امام حسین(ع) دختر آخرین پادشاه ایرانی (یزدگرد) را به زنی اختیار کرد، مردمان این سامان نسبت به خاندان عترت اشتیاق خود را بروز دادند. کنت گوبینو در کتاب فلسفه و ادیان در آسیای مرکزی می نویسد: حسین بن علی(ع) شهربانو دختر یزدگرد سوم را به نکاح خود در آورد و بنابراین شیعیان نه تنها نماینده فضایل خاندان نبوتند بلکه واجد حقوق و خصلت های سلطنت نیز می باشند زیرا نژاد از دو سو دارند از بیت رسالت و از دودمان ساسانیان توضیح انکه وقتی اعراب بر ایرانیان پیروز میشوند دختر یزدگرد سوم به اسیری به مدینه برده میشود در مدینه امام علی (ع) که دوستدار ایرانیان بود ودر خصوص جنگ با ایرانیان به عمر بن الخطاب گفته بود:(به همان ترتیب که به ایرانیان تاختی انان نیز برای نجات اسلام از فساد تازیان با شمشیر های اخته هجوم خواهند اورد و همچون شیران شرزه دشمنان اسلام را از دم تیغ بی دریغ خود خواهند گذرانید وکسی از دشمنان خدا و اسلام نخواهد توانست از چنگ ایرانیان برهد.) اسیران را مورد نوازش خود قرار میدهد حتی وقتی شاهزادگان ایرانی در خواست اب میکنند و برای انها اب در کوزه می اورند امام علی می گویند که برای این شاهزادگان درون ظرف طلا اب بیاورید زیرا که اینها از بزرگ زادگانند و عادت ندارند که اب در کوزه بنوشند. وقتی از شاهزادگان ایرانی می خواهند تا برای خود شوهری برگزینند شهر بانو (شهبانو) دختر یزدگرد سوم از بین تمام جوانانی که انجا بودند میرود و دست خود را روی سر امام حسین قرار میدهد. و با امام حسین ازدواج میکند و ثمره این ازدواج امام سجاد میشود که یک شاهزاده ایرانیست. و ایرانیان همه طالب حکومت کردن خاندان پیامبر بودند زیرا هم از نسل پیامبرند و هم از دودمان ساسانیان هستند. و لایق برای حکومت کردن.
دوستان من قصد ندارم به تاریخ عاشورا و شهادت امام حسین بپردازم این مطلب رو مفید و مختصر واسه بعضی از دوستان گذاشتم که نظر داده بودن ما زیاد با امام حسین(ع) اشنا نیستیم. و در این مطلب میخوام به بحث محرم در ایران بپردازم و راجع به نوع برگذاری محرم در عصر صفویه مطالبی عرضه کنم. امیدوارم خوشتون بیاد.

عزاداری در عصر صفویه

دولت صفویه که مذهب تشیع را در ایران رسمی نمود، حوادث عاشورا را محور تبلیغات خویش قرار داد و علی(ع) و فرزندانش را مظهر تمامی تلاش های خود معرفی کرد و شور و هیجان شیعیان را با برپایی مجالس ویژه اهل بیت حفظ نمود. یکی از مورخین نوشته است شاه اسماعیل صفوی روز عاشورا مجلس عزایی منعقد می کند و یکی از وعاظ کتاب روضة الشهدای کاشفی را بر منبر می خواند امّا چون این کتاب به فارسی است و امیران و لشکریان زبان ترکی دارند، آن را نمی فهمند، شاه اسماعیل برای رفع این مشکل دستور داد ملا محمد بغدادی مشهور به فضولی کتابی در مقتل الحسین به زبان ترکی نوشته تا مردم از آن استفاده کنند.

در دهه های نخست حکومت صفویه مراسم سوگواری عاشورا در دهه اول محرّم برگزار می گردید امّا به مرور ایام از ابتدای محرم تا آخر صفر ایام عزا و ماتم شناخته شد. وان کالمار می نویسد: تجدید خاطره فاجعه کربلا به صورتی که در زمان صفویه جانی تازه گرفت دنباله سنتی دراز از آداب مذهبی است، در سراسر دوران صفویان، مراسم محرم با شکوفایی ادامه یافت و بخش هایی از ادبیات عامیانه به آن افزوده شد. در دهه های آخر سده دهم هجری شاهد متداول شدن مراسم عزاداری ماه محرم بیشتر در مراکز شهری ایران هستیم. عزای عمومی که گرایش به آن دارد که از دهه اول محرم گام را فراتر نهند و تا بیستم و حتی بیست و هشتم صفر کشانیده شود و بر وجوه مختلف شعائر دینی رعایت مصیبت اثر می گذارد، به موازات این امر روضه خوانی گسترش می یابد و از سده یازدهم هجری موجب افزایش خیرات برای پذیرایی جمع کثیری که به این مجالس روی می آورند می گردد. از نیمه دوم قرن یازدهم هجری مراسم عزاداری به صورت مصیبت نماهایی واقعی در می آیند که حیثیت هر کدام نصیب حاکمی می گردد که سامان یافتن آنها را زیر نظر دارد، بر حسب نوع آنها، اعتبار مصارف و هزینه های آنها را تأمین می کند. پیتردلاواله که در عصر صفویه به ایران آمده است یادآور می شود ایرانیان تمام این مدت (محرم) را بطور مداوم عزاداری می کنند، تشریفات و مراسم عزاداری به این قرار است که همه غمگین و مغموم به نظر می رسند و لباس عزاداری به رنگ سیاه می پوشند، هیچ کس سر و صورت خود را نمی تراشد و می کوشند از هر گناهی پرهیز کنند، عده ای که با پارچه های تیره سترعورت کرده اند سرتاپای خود را با جوهری سیاه و براق رنگ زده اند و حرکت می کنند و تمام این تظاهرات برای نشان دادن مراتب سوگواری و غم و اندوه آنان در عزای حسین است، به همراه این اشخاص، عدّه ای برهنه راه می روند که تمام بدن خویش را به رنگ قرمز درآورده اند تا نشانی از خونهایی که به زمین ریخته و جنایاتی که در روز عاشورا نسبت به امام حسین(ع) انجام گرفته باشد و همه با هم آهنگ هایی غم انگیز در وصف حسین(ع) و مصائبی که بر او وارد شده می خوانند و دو قطعه چوبی را که در دست دارند به یکدیگر می کوبند و از آن صدای حزن انگیزی به وجود می آورند و حرکتی که به سر و تن می دهند علامتی از اندوه بی پایان آنان است، هنگام ظهر در وسط میدان در بین جماعتی که گردآمده اند ملّایی که از سادات است و علامت ممیزه اش عمامه سبز است برای مردم بر فراز منبر روضه می خواند و به شرح وقایعی که منجر به شهادت امام حسین(ع) گردید می پردازد و گاهی نیز شمایلی را نشان می دهد و روی هم رفته تمام همّت خود را بکار می برد که حاضرین وادار به ریختن اشک شوند. همین مراسم روزها در مساجد و شب ها در مکان های عمومی و برخی خانه ها که با چراغ های فراوان و علامات عزاداری و پرچم های سیاه مشخص شده اند تکرار می شود و روضه خوانی با شدت هرچه تمام تر ادامه دارد و مستمعین با صدای بلند گریه می کنند. زنان بر سینه می کوبند و با نهایت حزن با هم مرثیه می خوانند و آه حسین می گویند.

وی اضافه می کند پس از این که روز دهم ماه محرم فرا رسید از محلات اصفهان دسته های بزرگی به راه می افتد و بیرق و عَلَم با خود حمل می کند و بر روی اسب های آنان سلاح های مختلف و عمامه های متعدد قرار دارد. چندین شتر همراه دسته ها هستند که بر روی آنها جعبه هایی حمل می شود که درون هر یک سه چهاربچه به علامت فرزندان اسیر حسین(ع) قرار دارند، علاوه بر این دسته ها هر کدام به حمل تابوت هایی می پردازند که دور تا دور آنها مخمل سیاه رنگی پوشیده شده و در روی آنها یک عمامه که به رنگ سبز است و نیز یک شیشه جای داده اند و دور تا دور تابوت سلاح های گوناگونی چیده شده است و تمامی این اشیاء روی طبق های متعدد بر سر عده ای قرار دارد که به آهنگ سنج و نای جست و خیز می کنند و دور خود می چرخند. در میدان و محل های اصلی تقاطع، تعداد زیادی از سواران آماده اند که نگذارند دسته های عزادار درگیر شوند.(13) نگارنده در سنوات اخیر بخش هایی از این گونه عزاداری را در شلمزار از توابع استان چهارمحال و بختیاری و نیز در زادگاهم زواره (از شهرهای استان اصفهان) دیده ام «آنتونیو دوگوه آ» سیاح اسپانیایی که در سال 1011 هـ.ق در زمان شاه عباس اول به ایران آمده می نویسد: طی ده روز محرم، دسته های مردم در شیراز در حالی که فریاد وای حسین(ع) سر می دادند در کوی و برزن گردش می کردند و سوگ و سرود می خواندند.برخی از این دسته ها مسلّح اند و برخی دیگر نه، در جلو دسته های عزادار شترانی دیده می شود که بر پشت هر یک پارچه ای سبزرنگ افکنده و زنان و کودکانی را بر آنها سوار کرده بودند، گویی سر و روی زنان و کودکان توسط نیزه زخمی بود و تظاهر به گریه می نمودند، سپس عدّه ای از مردان مسلّح عبور نمودند، پس از آنها دیگر برجستگان دولت، کفن پوشان آمدند، همه وارد مسجد شیراز شدند و در آنجا ملّایی بر منبر رفت و مصیبت ها خواند و همه گریه کردند.

توماس هربرت سیّاح انگلیسی که صحنه های عزاداری عصر صفویه را مشاهده کرده و گزارش هایی از آن آورده، افزوده است: مردم در ایّام عزاداری های محرّم در حال رفت و آمد در میادین و معابر شهر هستند و در این مدت نه سر را می تراشند و نه ریش را، با لحن غم انگیز فریاد یا حسین را از دل برمی کشند و هر سال نظیر این مراسم را تکرار می کنند. دُن گارسیا دسیلوا فیگوئروا سفیر اسپانیا در دربار شاه عباس اول نیز شرحی از عزاداری مردم اصفهان در سال 1028 هـ.ق ارائه می نماید: «سخنان موعظه گران به قدری تأثّر برانگیز است که زن ها به سختی اشک می ریزند و با سیلی بر چهره و با مشت بر سینه خود می کوبند. صدای گریه حضّار در این ایام چنان بلند بود که در همه اتاق ها و پستوهای خانه سفیر به گوش می رسید.» ژان شاردن سیاح فرانسوی در یکی از مجلّدات سفرنامه مفصل خود که از روی تیزبینی و کنجکاوی و دقت آن را نوشته است، یادآور می شود: در جلو هر دسته بیست علم، بیرق، هلالی پنجه های فلزی مزیّن به نقوش رمزی کنده کاری شده از محمد(ص) و علی (ع) و... قرار گرفته بر دسته های نیزه مانند در حال حرکت بود، این وسایل نماد مقدّسی بود که از جنگ های صدر اسلام حکایت می نمود.

ژان باتیست تاورنیه جهانگرد اهل فرانسه که در عصر صفویه شش بار به ایران سفر کرده است و حضور وی در ایران با دوران سلطنت شاه صفی، شاه عباس دوم و شاه سلیمان مقارن بوده است در بخش هفتم از کتاب چهارم خود متذکر می گردد: هر دسته عزادار یک عماری داشت که در برخی از آنها طفلی شبیه نعش شده و خوابیده بود و آنهایی که دور عماری را احاطه کرده بودند گریه و نوحه و زاری می کردند زنها که برای تماشا در میدان شهر ایستاده بودند با دیدن این وضع رقّت انگیز یک مرتبه بطور جمعی فریاد زدند و به شدت گریستند، تصوّر این ها، آن است که بر اثر اشک هایی که برای امام حسین(ع) می ریزند مورد مغفرت و آمرزش قرار می گیرند. جملی کار ری سیّاح ایتالیایی نوشته است: با طلوع ماه نو(محرم) برگزاری مراسم بسیار غم انگیزی آغاز گردید، ایرانیان به یاد در گذشت دو تن از امامان خود (حسن و حسین(ع)) فرزندان علی(ع) این مراسم را همه ساله برگزار می کنند، این برنامه ها ده روز طول می کشد و در تمام این مدت میدان ها و گذرگاهها چراغانی و روشن و علم های ساده در همه جا برافراشته است. گورنی یل لایرون که جهانگرد هلندی است از عزادارانی سخن می گوید که از طریق حرکات نمایشی صامت (بدون خواندن) صحنه های حزن انگیز کربلا را به تصویر می کشیده اند، این صحنه ها به دو صورت سیّار و ساکن اجرا می شد، و برخی از این افراد برای این که ضربات و جراحات وارد شده بر بدن را نشان دهند، بدن خویش را به رنگ سرخ و سیاه می نمایند.

آدم اولئاریوس که در زمان شاه صفی به ایران آمده است و به عنوان سفیر آلمان مأموریت سیاسی خود را در این سرزمین انجام داده است، گزارش مفصلی از عزاداری های محرم در عصر صفویه ارائه می دهد که بخش هایی از آن را یادآور می شویم: در اردبیل نوجوانان در کوچه و خیابان دور هم جمع شده و دسته هایی را تشکیل می دادند و با بیرق های بلند در حالی که فریاد می کشیدند یا حسین، به طرف مساجد و تکایا می رفتند و در شب های سه روز آخر ایام محرّم در این مکان ها زیر چادرهای بزرگی اجتماع می نمودند. در آخرین روز سوگواری دستجات در معابر از صبح تا ظهر حرکت می کنند و شب آن روز در مراسم ویژه ای حضور می یابند. در وسط میدان شهر شمع ها و مشعل های زیادی روشن بود و طناب هایی بالای میدان کشیده بودند که با کاغذهای الوان تزئین نموده بودند، مردم اردبیل در دسته های متعددی وارد میدان شدند، عده ای روی زمین نشستند و برخی دیگر که مشعل ها و چوب هایی که سر آنها نارنج زده بودند، در دست داشتند، دور یکدیگر دایره وار جمع شده و شروع به خواندن مرثیه کردند، هر دسته که نوحه و اشعار بهتری عرضه کرد مورد تشویق قرار گرفته و به افرادش شربت می دهند، در گوشه ای از مراسم عده ای سیاهپوش مشغول سنگ زنی بودند.

در پست بعدی با محرم در عصر افشاریه و زندیه در خدمتم.  به امید دیدار.

 




درباره وبلاگ
چو ایران نباشد تن من مباد بدین بوم و بر زنده یک تن مباد
اگر سر به سر تن به کشتن دهیم
از ان به که کشور به دشمن دهیم
دریغ است ایران که ویران شود
کنام پلنگان و شیران شود

این تارنما در راه اگاهی رساندن خبرهای تاریخی و فرهنگی ایران زمین و شناساندن تمدن این سرزمین به مردمان این مرز و بوم کوشش میکند.
پاسخگوی سوالات شما در زمینه ایران شناسی و انجام کارهای فرهنگی هستم با من تماس بگیرید:09196867602
خسرو حسین بختیاری(سید حسین موسوی)
موضوعات
آخرین مطالب
نظر سنجی
از دیدگاه شما دوست هم میهن رپ یا موسیقی ایرانی؟



نویسندگان
آرشیو مطالب
پیوند ها
صفحات جانبی
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
كل مطالب : عدد
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :



تمام حقوق این وبلاگ و مطالب آن متعلق به صاحب آن می باشد.